Przełącz na nowy wygląd strony
Nasza strona internetowa wykorzystuje cookies. Pliki cookies są wykorzystywane w celu utrzymania Twojej sesji oraz do prowadzenia anonimowych statystyk odwiedzin na stronie. Korzystanie ze strony bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Twojej przeglądarce. Pamiętaj, że w dowolnym czasie możesz dokonać zmiany ustawień dotyczących cookies w swojej przeglądarce. Zaakceptuj cookies | Zamknij
Dziś jest: 16 grudnia 2017
pl de

Historia wsi

Wieś po raz pierwszy pojawia się w przekazach pisanych w 1305 roku pod nazwą „Laz”, choć pozostają wątpliwości co do pochodzenia tej staroniemieckiej nazwy.
Przez następne wieki Laski figurują pod niemiecką nazwą „Läsgen”. Wszystkie przekazy wskazują na słowiański rodowód miejscowości.

Stosunki własnościowe
Wieś przewijała się przez ręce wielu właścicieli ziemskich. Wiadomo, że w roku 1305 wieś posiadał Theoderich von Zylitz, lub Dytherich von Zylitz albo Theodoricus von Zylitz, na co wskazują kolejne dokumenty z 1302 oraz 1307.
Brak jest dalszych informacji na temat stosunków własnościowych ziem w Laskach w wieku XIV oraz XV. W czasach reformacji tereny należały do rodu von Rothenburg, a następnie do właściciela ziemskiego Wenzela Rudolfa von Stentzsch auf Prittag.
Kolejne przekazy pisemne pojawiają się dopiero w wieku XVII. I tak od roku 1681 Laski należą do Johanna von Arnolda, właściciela m.in. Leśniowa Wielkiego i Małego, Sudołu oraz Radomii. Johann von Arnold był początkowo pocztmistrzem, kupcem i pośrednikiem handlowym. Dzięki małżeństwu z córką zielonogórskiego kupca i asesora sądu miejskiego, wszedł on w roku 1678 do warstwy szlacheckiej i otrzymał nobilitację wraz z przydomkiem „von”. Od tego momentu nabywał coraz więcej posiadłości ziemskich w okolicach Leśniowa Wielkiego.
W latach 1710-1716, jeden z czterech synów Johanna von Arnolda, Carl Ludwig odziedziczył majątek ziemski w Laskach i wprowadził się do wówczas nowowzniesionego barokowego pałacu. Potomkiem i dziedzicem Carla Ludwiga von Arnold był prawdopodobnie Hans Carl von Arnold, który już przed rokiem 1752 widnieje jako właściciel Lasek. Z kolei jego następca Heinrich Sigismud nie posiadał męskiego potomstwa, dlatego autorzy źródeł przypuszczają, że kolejny właściciel Lasek i majątku był adoptowanym synem Heinricha Sigismuda von Arnold.

W całej Europie i na terenach pruskich panowało w XVIII wieku wiele wojen, między innymi trzy wojny śląskie. Laski ze względu na swoje uboczne położenie nie były zaangażowane w walki. Jednak podczas siedmioletniej wojny wieś przeżyła chwile grozy, kiedy w roku 1760 porucznik von Pfaffius wraz z 150-cio osobową grupą pojawił się w Leśniowie Wielkim i Laskach. Rolnicy jadący na jarmark do Zielonej Góry zostali po drodze ograbieni i przegonieni. Tym, którzy pojawiali się na polach grożono nabiciem na pal. We wsiach Laski, Leśniów Wielki oraz Trzebule oddział wybijał szyby i wyrywał z domów drzwi. Wsie zostały ograbione z inwentarza, przepędzono 14 koni, 39 osłów, 34 krowy, 9 sztuk młodego bydła i 182 owce. Mieszkańcy Lasek i Leśniowa Wielkiego pierwotnie podejrzewali Kozaków, jednak później grabieżcami okazała się grupa Polaków pod przewodnictwem von Pfaffiusa. Porucznik von Pfaffius został w czasie późniejszym w Królewcu za swoje czyny powieszony.

Majątek Lasek przetrwał okres wojen i jest wiadomo, że w roku 1844 wieś Laski kupił baron Hans Adolph von Kottwitz za 66 700 talarów.
Statystycznie wieś prezentowała się w roku 1854 następująco: Laski zamieszkiwało 540 mieszkańców, we wsi znajdowało się 50 domów, a ponadto jeden wiatrak, dwa młyny, gorzelnia, cegielnia oraz trzy szynki. W skład inwentarza majątku wiejskiego wchodziło 475 sztuk bydła oraz 460 merynosów.
Parę lat później, także drogą kupna Laski wraz z Leśniowem Wielkim i Małym przeszły w posiadanie Augusta Wilhelma Hansa von Schierstaedt, który do śmierci w roku 1900 mieszkał i zarządzał majątkiem w Laskach. August Wilhelm Hans von Schiestaedt urodził się w 1827 roku i wywodził ze starej szlachty saskiej. W małżeństwie z hrabianką Adelheid von Viereck urodziło się dwoje dzieci, w tym najmłodszy syn, późniejszy właściciel Lasek, Gustaw Ludwik Hans von Schiersteadt. W skład majątku ostatniego przedwojennego właściciela Lasek wszedł również majątek Leśniowa Wielkiego.
Grób Augusta Hansa von Schierstaedt, jego żony a także czterech innych członków rodzinny mieści się w obszarze Lasek, przy drodze leśnej prowadzącej z Lasek do pobliskiego Nietkowa. Od roku 2005 miejsce znajduje się pod szczególną opieką zarządu lasów państwowych.

Mieszkańcy wsi
Z dostępnych źródeł wynika, że w roku 1937 Laski zamieszkiwało 497 osób, obejmując łącznie 802 ha ziemi, z czego 501 ha przypadało na tereny leśne a 138 ha na tereny uprawne. Mieszkańcy trudnili się przede wszystkim rolnictwem, hodowlą bydła a także pracowali w mieszczącej się we wsi cegielni. Dzięki biegnącym przez Laski torom kolejowym wielu mieszkańców zatrudnionych było w służbie kolejowej. Stacja kolejowa znajdowała się w sąsiedniej wsi polnisch Nettkow, dzisiejszym Nietkowie. Mieszkańcy Lasek specjalizowali się ponadto w zawodach piekarza, winiarza, murarza, nauczyciela, szewca, szwaczki, stolarza, poborcy podatkowego, sprzedawców (między innymi sprzedawca jaj i masła oraz sprzedawcy towarów importowanych). Niektórzy mieszkańcy wsi określani byli mianem „Auszügler”. Pod tym pojęciem krył się staroniemiecki zawód „rolnika bez własnej ziemi”. Rolnik, który nie miał siły lub ochoty pracować na roli sprzedawał swoją ziemię potomnym bądź osobom trzecim. Auszügler był zobowiązany wyprowadzić się z domu i ziemi nowego posiadacza. W praktyce taki rolnik bardzo rzadko wyprowadzał się z gospodarstwa. Zgodnie z panującym wówczas prawem konieczna była wyprowadzka tylko z pomieszczenia głównego domu, czyli tego, w którym znajdował się piec. Rolnik przeprowadzał się jedynie do izby pobocznej mieszkania lub izby zupełnie odseparowanej od budynku mieszkalnego. Nowy posiadacz obciążony był nadal obowiązkami, między innymi musiał wspierać i zaopatrywać „wyprowadzającego” się starego rolnika w środki potrzebne do życia. W razie choroby starego rolnika musiał także udostępnić choremu ciepłą izbę do spania.
Wśród mieszkańców przedwojennych Lasek były także osoby spełniające funkcję „Rottenführera”. Rottenführer był to stopień służbowy w jednostkach bojowych nazistowskiej partii NSDAP, które powstawały na niemieckich obszarach w latach dwudziestych ubiegłego wieku.

Religia
Laski nigdy nie posiadały własnego kościoła. Pod względem wyznaniowym mieszkańcy Lasek przynależeli do okresu przed reformacją Marcina Luthra w XVI wieku do kościoła katolickiego w Leśniowie Wielkim. W czasach reformacji kościelnej mieszkańcy Lasek przyłączyli się do ruchu i w zdecydowanej większości oświadczyli swoją przynależność do kościoła ewangelickiego, który znajdował się w pobliskim Nietkowie. Tylko nieliczni katoliccy wierni pozostali przy kościele w Leśniowie Wielkim. W Laskach mieściła się natomiast szkoła, w której nauczali nauczyciele ewangeliccy.

Druga wojna światowa odbiła się echem także w miejscowości Laski. Polakom mieszkającym na terenach Polski przedwojennej nie przychodziło wówczas do głowy, że obce mocarstwa już zadecydowały o ich losie i że resztę swojego życia spędzą na ziemi odległej o setki kilometrów od ich ukochanej ziemi. Repatriacja zza Buga i Sanu wyrwała z korzeniami setki tysięcy ludzi. Ewakuacja przebiegała bardzo szybko, chodziło wówczas o maksymalnie szybkie zasiedlenie opustoszałych, a zarazem nękanych przez szabrowników ziem odzyskanych.
Już w czerwcu 1945 roku do Lasek przybyło pierwszych 15 rodzin z powiatu Prużana woj. Poleskiego. Każdy osiedleniec wywieszał biało-czerwoną flagę jako symbol objęcia domu.

Wielkość przydzielanych gospodarstw na ziemiach zachodnich nie była na początku uregulowana. Przeciętnie przyjmowano, że repatriant może otrzymać maksymalnie do 20 ha ziemi, a jeśli gleby byłyby gorsze, przysługiwało więcej ziemi. W Laskach pierwsze gospodarstwa miały średnio do 10 ha ziemi.
Pierwsi przybyli osadnicy zastali we wsi żołnierzy armii radzieckiej stacjonujących w niektórych domach, a także w parku w zespole pałacowym. Kiedy żołnierze w tym samym roku opuszczali wieś, demonstracyjnie spalili pałac w parku.
W 1947 ustalono nazwy dla miejscowości Laski, Płoty i Leśniów Mały.
W okresie pierwszych miesięcy po osiedleniu dochodziło na terenach zasiedlonych, także i w Laskach do wrogich potyczek i nieporozumień między osadnikami z różnych części kraju.
Pomimo tego mieszkańcy Lasek jednoczyli się w ważnych dla społeczności sprawach. Mając we krwi wiarę przodków, w 1946 roku postawili we wsi na centralnym skrzyżowaniu dróg drewniany krzyż, który miał zastąpić im kościoły pozostawione w ich rodzinnych stronach. Pomocny przy wykonaniu krzyża był lokalny cieśla, Pan Jan Szcześniak.
Wierni zbierali się pod krzyżem na wspólne majowe i czerwcowe modlitwy oraz inne religijne święta. Wszystkie spotkania utwardzały ich wspólnotę, dodawały wiary i siły w przetrwaniu panującego wówczas reżimu stalinowskiego.

Ponadto tuż po wojnie powstały w Laskach trzy kółka tajemnicy różańcowej.
I kółko różańcowe dla panien prowadziła Pani Anna Bogdanowicz, II kółko dla kobiet zamężnych prowadziła Pani Anna Krasowska oraz III kółko mężczyzn prowadził Pan Michał Gmernicki.

Fotografia z roku 1949 przedstawia panny z Lasek: Kazimiera Czyż, Mieczysława Warszawska, Helena Głazowska, Urszula Przymus, Julia Gajewska, Ola Towpik, Seweryna Bortnowska, Zofia Kurowska, Maria Żybko, Janina Kurowska, Anna Bogdanowicz, Janina Piskorowska, Zofia Szczygieł, Stanisława Poźniak.



Od 1946 roku o bezpieczeństwo mieszkańców dbali członkowie Ochotniczej Straży Pożarnej. Ich działalność obejmowała nie tylko bezpieczeństwo pożarowe i powodziowe. Wykonywali oni wiele prac na rzecz społeczności, między innymi budując przystanki autobusowe, chodniki, organizując szkolenia a także zabawy wiejskie przy remizie.
Organizacja działała we wsi do późnych lat ’80. Po rozwiązaniu OSP w Laskach sprzęt i wyposażenie remizy przekazano dla OSP w sąsiedniej wsi Nietkowie. Do dnia dzisiejszego wóz strażacki służący OSP Laski stoi przy remizie w Nietkowie przypominając o dawnych latach.

Podobnie jak w całym kraju, w powojennych Laskach nastąpiło wiele zmian organizacyjnych.
W 1955 roku Czerwieńsk - wieś została gromadą, a Gminna Rada Narodowa została przekształcona w Gromadzką Radę Narodową, której terenem działania był tylko Czerwieńsk. Wieś Laski podlegała Gromadzkiej Radzie Narodowej – Czerwieńsk II. Dwa lata później w miejscowości zorganizowano Kółko Rolnicze, którego założeniem było wprowadzanie na wsi mechanizacji prac w gospodarstwach rolnych. W połowie lat ’50 ubiegłego wieku mieszkańcy wsi pod przewodnictwem sołtysa Pana Antoniego Gajewskiego zbudowali peron stacji kolejowej, natomiast budynek stacji powstał przy pomocy żołnierzy jednostki wojskowej z Czerwieńska.

Lata pięćdziesiąte i sześćdziesiąte to także wdrażanie nowych, restrykcyjnych pomysłów władzy ludowej. Wieś szybko jednoczyła się przeciwko ideologii władzy. Mieszkańcy murem stanęli w obronie swojej ziemi, kiedy próbowano pozbawić ich gospodarstw. Jednogłośnie odrzucili program kolektywizacji gospodarstw rolnych. Nikt we wsi nie dał się przekonać do oddania ziemi w zamian za pracę w PGR.
Zbiorowa natarczywa agitacja władz we wsi Laski zakończyła się przegnaniem agitatorów kołchoźniczego życia.

W 1958 roku w wielu szkołach w Polsce, również w Laskach miała miejsce tzw. „wojna o krzyże”, podczas której dochodziło do starcia ze służbami bezpieczeństwa władzy ludowej. Komuniści przejmujący po 1945 r. z mandatu sowieckiego władzę w Polsce ludowej panicznie bali się krzyża i podejmowali z nim walkę. Pomimo trwających od 1956 roku reform systemu komunistycznego, władza z dniem 4 sierpnia 1958 r. nakazała przestrzegania zasad świeckości szkoły, a jako przykłady naruszania tej zasady władze wymieniły także wieszanie krzyży w salach lekcyjnych, udział uczniów i nauczycieli w nabożeństwach oraz pielgrzymkach. Dało to początek tzw. „wojnie o krzyże” rozpoczętej w całym kraju we wrześniu tego roku.
W Laskach 2 września 1958 r. otworzono drzwi świeżo odnowionej szkoły, po raz pierwszy uczęszczanej przez siódmoklasistów. Jednak odnowione klasy nie uśpiły czujności rodziców, gdyż na odmalowane ściany nie powróciły krzyże. Oburzeni tym faktem rodzice postanowili powiesić krzyże na dawnych miejscach.
Pomimo zdecydowanego sprzeciwu kierownika szkoły Pani Marii Kamińskiej, rodzice weszli do szkoły i kluczem otworzyli kancelarię, gdzie mieściły się zmagazynowane krzyże. Następnie wchodzili do klas i wieszali krzyże na ściany. Urząd bezpieczeństwa zareagował natychmiastowo wysyłając do wsi kilka samochodów ubecji. Pojazdy zajechały do wsi drogą od strony Nietkowa, a także drogą od strony Leśniowa Wielkiego. Ilość wysłanej służby nie była adekwatna do podjętej przez mieszkańców akcji.
Zwykli ludzie, nie bacząc na represje stanęli w obronie krzyży. Ponad 50 lat od tych wydarzeń, kiedy już wielu z nich nie ma wśród nas, należy im się hołd ze strony następnych pokoleń.
Oskarżone osoby otrzymały różne wyroki, od kar grzywny w wysokości 500 zł do kar pozbawienia wolności 3 lat w zawieszeniu na 2 lata.

W 1962 roku założono Spółkę Wodną, zadaniem której była dbałość o regulowanie stosunków wodnych na gruntach ornych i użytkach zielonych.
W 1964 roku w ramach akcji rządowej „tysiąc szkół na tysiąclecie państwa polskiego” rozpoczęto budowę nowej szkoły w Laskach. Szkoła powstała dzięki pracy mieszkańców, żołnierzy jednostki wojskowej oraz uczniów szkoły budowlanej w Zielonej Górze. Szkoła służyła mieszkańcom Lasek do czasu gminnej reformy oświaty i likwidacji szkoły w 1998 roku.
W latach 60-tych zawiązano również drużynę piłki nożnej „LZS Laski”. Juniorzy trenowani przez zawodnika klubu Zastal Zielona Góra, Mieczysława Fedorowicza grali w najwyższej klasie tj. lidze okręgowej województwa zielonogórskiego. Byli oni jedną z lepszych drużyn województwa. Pamiętny mecz w Laskach to spotkanie z drużyną Stilonu Gorzów.
W latach 70-tych w oparciu o działalność OSP mieszkańcy rozpoczęli budowę chodników we wsi. Wybudowali także przystanek autobusowy i staraniem pracowników „Polskiej Wełny” do Lasek zaczęły dojeżdżać autobusy zielonogórskiego MZK. W 1986 wybudowali drugi przystanek wraz z pętlą autobusową, tym samym MZK stał się głównym przewoźnikiem na trasie Laski – Nietków – Czerwieńsk - Zielona Góra.
W roku 1984 władze postanowiły zmodernizować przebiegającą przez Laski linię kolejową Czerwieńsk – Guben. Wyburzono wiadukt drogowy nad torami w Laskach pozbawiając mieszkańców możliwości korzystania z dróg w kierunku Leśniowa Wielkiego i Małego. Modernizacje tej linii kolejowej trwają już blisko 30 lat – jednak obecni decydenci odcinają się od odpowiedzialności za odbudowę i do dzisiaj wiaduktu nie ma.

W lipcu 1997 roku rzeka Odra po raz kolejny na przestrzeni wieków doświadczyła mieszkańców Lasek przerywając wał obronny wsi i zalewając domostwa.
80% zabudowań znalazło się w wodzie, a ich mieszkańcy wraz z całym dobytkiem zostali ewakuowani. Był to także czas próby charakterów mieszkańców. Wieś stała w wodzie przez ponad miesiąc czasu, po jej ustąpieniu rozpoczął się okres odbudowy domostw oraz infrastruktury wsi.

Rozmiar klęski żywiołowej w Laskach przyciągnął uwagę klubu Rotory International district 1830 z siedzibą w Stuttgart, który postanowił postawić w Laskach nowy budynek oświatowy dla 46 dzieci.
Prace rozpoczęły się już w roku 1997 i zakończone zostały w pierwszej połowie 1998 roku. W tym samym roku naukę w szkole rozpoczęły dzieci klas 0-III.Szkoła funkcjonowała niestety tylko do 2000 roku, gdyż gmina uznała utrzymanie szkoły w Laskach za zbędny wydatek. Rok później Gmina zlikwidowała w nowym budynku również działalność pięciogodzinnego przedszkola dla dzieci 3-6 letnich.
Zainteresowanie mieszkańców funkcjonowaniem przedszkola zobligowało radnego, sołtysa oraz radę sołecką do podjęcia innowacyjnej inicjatywy zawiązania stowarzyszenia i przejęcia budynku szkoły/przedszkola w użyczenie. Celem było utrzymanie i prowadzenie niepublicznego przedszkola dla dzieci 3-6 letnich z odrębnym oddziałem 6-latków.
W 2000 roku zawiązano „Stowarzyszenie Mieszkańców Lasek”, po czym od lutego 2001 roku dzieci mogły uczęszczać do niepublicznego przedszkola. Przedszkole funkcjonuje do dnia dzisiejszego.
Wieś Laski postawiła także na rozwój kulturalny i inwestycje w stary budynek szkolny.
Niestety inicjatywa mieszkańców nie znajdowała poparcia w samorządzie gminy.

Brak przychylności władz gminy powodował między innymi problemy z organizowaniem zebrań mieszkańców w tym budynku. Niejednokrotnie sołtys, rada sołecka oraz mieszkańcy zmuszeni byli spotykać się na przystankach MZK i poczekalni stacji kolejowej. Również radny był zmuszony prowadzić spotkania z mieszkańcami na schodach przed budynkiem.

W tym czasie doszło także do próby wywozu wyposażenia obiektu szkolnego, która dzięki blokadzie drogi wyjazdowej z Lasek w rezultacie nie powiodła się.

W styczniu 2000 roku gmina wyraziła zgodę na użyczenie obiektu sołectwu z przeznaczeniem na działalność kulturalno-oświatową. W imieniu Samorządu wsi, sołtys Henryk Łapkowski podpisał z Gminą umowę użyczenia. W tym samym roku mieszkańcy pod przewodnictwem sołtysa rozpoczęli przebudowę obiektu szkolnego na Wiejski Dom Kultury. Przebudowa to wspólna i solidna praca mieszkańców Lasek.


Między innymi synowie i wnukowie mieszkańców, którzy w latach ‘60 budowali szkołę podstawową, przebudowali budynek na Wiejski Dom Kultury wraz z salą zebrań, sceną i zapleczem kuchennym. Zajęcia rozpoczęły się w tym samym roku.


W lutym 2001 roku częściowo wyremontowany Dom Kultury odwiedził Ks. Bp Adam Dyczkowski.



W lutym 2002 roku wyjątkowo w Laskach odbyły się wybory uzupełniające do Rady Miejskiej w Czerwieńsku dla okręgu wsi Laski. Obecnie WDK zarządzany jest przez MGOKultury w Czerwieńsku.


Mobilizacja mieszkańców Lasek w celu ulepszania jakości życia na wsi i wizerunku wsi trwała nadal. W 2003 roku mieszkańcy ułożyli przy drodze głównej oraz na drogach gruntowych nową nawierzchnię chodnika. Łącznie powstało od podstaw 450 mb. chodnika.

Cdn…


W czasach rodziny von Arnold w Laskach wzniesiono barokowy pałac wybudowany na początku XVIII wieku przez Carla Ludwiga von Arnold. Uroczyste poświęcenie pałacu odbyło się 8 lipca 1716 r. przez proboszcza Martina z Logau
Nieistniejący już zespół pałacowy zlokalizowany był w północno-zachodniej części wsi. We wschodniej partii obszaru, ograniczonego od południa i wschodu wiejską drogą, usytuowany był pałac. Był on od południa, zachodu i północy otoczony parkiem.
Park pochodził z przełomu XVII i XVIII wieku, wcześniej pełnił funkcję ogrodu ozdobnego. Około 1846 roku park powiększono, zakładając stawek z wysepką i zagospodarowując łąki ze starymi dębami. Jest to element modnych, romantycznych prądów sztuki ogrodowej. Posadzono również inne drzewa tj. daglezja, lipa amerykańska, klon srebrzysty, tulipanowiec i cypryśnik błotny. Następnie w nowej części założono dużą, widokową polanę, a przed pałacem powstały szpalery grabowe. W 1885 roku park ponownie powiększono, tym razem ku wschodowi, w tej części założone zostały aleje lipowe. Łącznie w parku o powierzchni 7 ha występowało 47 gatunków krzewów i drzew.

Zgodnie z XVIII- wiecznymi tradycjami pałac założony został na planie zwartego prostokąta o wymiarach około 28 na 21,5 m, dwukondygnacyjny, przykryty mansardowym dachem.
Według informacji podanych przez ostatniego właściciela Lasek, pałac został przebudowany po raz pierwszy w roku 1856, po raz drugi w roku 1911, kiedy dodano jeszcze jedną kondygnację.

Wprawdzie pałac w Laskach nie zachował się, lecz nadal istnieje wzniesiony przez Johanna von Arnold kościół w Łagowie oraz kaplica grobowa przy kościele w Leśniowie Wielkim z 1714 roku, które prawdopodobnie wyszły spod rąk tego samego budowniczego.

Pałac był użytkowany do końca 1945 roku, po czym został demonstracyjnie wypalony przez wojska rosyjskie.

Wzdłuż granicy północnej wznosi się do dzisiaj budynek gospodarczo-mieszkalny, zwany oranżerią oraz relikty dawnej cieplarni. Do północno-wschodniego naroża kompleksu pałacowego przylega dawne podwórze gospodarcze, z której zachowały się dwa obiekty, gospodarczy i mieszkalny oraz ruiny stodoły.

Budynek, zwany oranżerią powstał około roku 1700. Pierwotnie był to budynek folwarczny przebudowany na cele gospodarcze i spełniał trzy funkcje. Na dwóch skrajnych partiach usytuowane były pomieszczenia mieszkalne, część centralna była ściśle związana z wyjściem ogrodowym, natomiast pomiędzy tymi partiami mieściły się stajnie i powozownie. Nazwa oranżerii przyjęła się od wydzielonego, przeszklonego na całej wysokości pomieszczania, które spełniało funkcję oranżerii.
Budynek przetrwał niszczenie położonego obok pałacu w 1945 roku w dość dobrym stanie. Po rozparcelowaniu majątku został przekazany na własność dwóm rodzinom. Obecnie dwie skrajne części są zamieszkałe.Budynek pozostaje pod ochroną Konserwatora Zabytków


1. August Förster Stadt und Landkreis Grünberg in Schlesien Geschichtliches aus den Dörfern des Grünberger Kreises, Gruenberg 1905, Wydawnictwo Ernst Clauß
2. Kasinowska Róża, Laski gm. Czerwieńsk woj. zielonogórskie/ d. powiat Zielona Góra/ Zespół pałacowy, P.P. Pracownie Konserwacji Zabytków Pracownia dokumentacji Naukowo- Historycznej w Poznaniu, Poznań 1984
3. Majchrzak Jerzy Piotr, Na tropach dawnej Zielonej Góry, Opowieść o mieście.
Zielona Góra 1993, Wydawnictwo „Gest”
4. Adressbuch des Kreises Grünberg / Schlesien (1937), Breslau 1898, wydanie szóste


Fotografia Zielona Gora, Fotograf Natalia Czarnecka Strona internetowa wsi Laski. Laski Odrzańskie